भद्रपुर । झापाको भद्रपुर नगरपालिका–३ स्थित ऐतिहासिक किचकबधस्थलमा पुरातत्त्व विभागको टोलीले नवौँ चरणको उत्खनन कार्य सुरु गरेको छ।
पुरातत्त्वविद् उद्धव आचार्यको नेतृत्वमा आएको दुई सदस्यीय विभागीय टोलीले जेठ ८ गतेदेखि स्थानीयको सहयोगमा उत्खनन थालेको हो। जेठ महिनाभित्रै यस चरणको उत्खनन सम्पन्न हुने आचार्यले जानकारी दिए।
किंवदन्तीअनुसार यो स्थान महाभारतकालीन राजा विराटका ‘सालो’ किचकको दरबार रहेको विश्वास गरिन्छ। पाँच पाण्डव अज्ञातवासमा रहेका बेला द्रौपदीमाथि कुदृष्टि राखेकोमा भीमसेनले विराटनगरबाट लखेटी किचकलाई यही स्थानमा ल्याएर बध गरेका थिए। त्यही ऐतिहासिक घटनाका कारण यस स्थानलाई ‘किचकबधस्थल’ भन्न थालिएको स्थानीयवासी बताउँछन्।
पुरातत्त्व विभागले यस स्थानमा विसं २०५८ देखि आचार्यकै नेतृत्वमा निरन्तर उत्खनन गर्दै आएको छ। यसपटक विगतमा उत्खनन गर्न बाँकी रहेका क्षेत्रमा काम थालिएको उनले बताए।
विगतका उत्खननबाट यस स्थानमा करिब २२०० वर्ष पुरानो दरबारको सुरक्षा पोस्ट, पर्खाल र कम्पाउन्डसहितका भौतिक संरचना फेला परेका थिए। त्यस बेला मानव प्रयोगका भाला, बाण र माटाका भाँडावर्तनसमेत भेटिएपछि विभागले तिनको संरक्षण गर्दै आएको छ।
दश बिघा क्षेत्रफलमा फैलिएको किचकबधस्थलको पौराणिक तथा पुरातात्त्विक महत्त्व अत्यन्त उच्च भए पनि उत्खनन तथा संरक्षणका लागि पर्याप्त बजेट भने विनियोजन हुन सकेको छैन। थोरै बजेटका कारण उत्खनन र संरक्षणको कार्य हरेक वर्ष अधुरो हुने गरेको पुरातत्त्वविद् आचार्यले बताए।
थप चिन्ताको विषय के छ भने, पछिल्लो समय उक्त स्थानमा मानव निर्मित मन्दिर, पोखरी र अन्य भौतिक संरचना निर्माण हुँदै गएकाले प्राचीन महत्त्वका संरचना र वस्तुहरू नष्ट हुने उच्च जोखिम देखिएको छ।
विज्ञहरूका अनुसार समयमै पर्याप्त लगानी र कडा संरक्षण नीति नआउँदासम्म यो अमूल्य पुरातात्त्विक सम्पदा लोप हुने खतरा बढ्दै जानेछ।
